ଧନତେରସ ଆସିଲେ ବଜାର ଚଳଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଉଠେ। ସୁନା, ରୂପା, ବାସନକୁସନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ପାଇଁ ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକରେ ଲାଗେ ଅସମ୍ଭବ ଭିଡ଼। କିଣାକିଣିର ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଭିତରେ କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ହଜିଯାଉଛି ଏହି ପର୍ବର ମୂଳ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାର୍ତ୍ତା। ଆମେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ଏତେ ବ୍ୟସ୍ତ ଯେ ପ୍ରକୃତ ଧନ କ’ଣ, ତାହା ଭୁଲିଯାଉଛେ।
ଧନତେରସ କେବଳ କିଣାକିଣିର ପର୍ବ ନୁହେଁ। ଏହା ଭଗବାନ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନ। ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଅମୃତ କଳସ ଧରି ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ପର୍ବ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ ଯେ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ଅପେକ୍ଷା ସୁସ୍ଥ ଶରୀର ଓ ନିରାମୟ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ।
କିନ୍ତୁ ଆଜିର ସମାଜରେ ଧନତେରସର ଅର୍ଥ ଯେପରି ବଦଳିଯାଇଛି। ଧନର ପରିଭାଷା ଏବେ ସୁନାର ଓଜନ, ଗାଡ଼ିର ମୂଲ୍ୟ ଓ ଘରର ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ସୀମିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। କିଏ କେତେ ଦାମୀ ଜିନିଷ କିଣିଲା, କିଏ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା, ତାହାକୁ ନେଇ ଚାଲିଛି ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା। ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାର ମୋହ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇଦେଇଛି।
ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି, ଏହି ଚାକଚକ୍ୟ ଓ ଆଡ଼ମ୍ବର ଭିତରେ ମଣିଷ ନିଜର ମାନବିକତାକୁ କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିଛି?
ଯେଉଁ ମା’ ଆମକୁ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଟିକିଏ ସମୟ ଦେବା ପାଇଁ ଆମ ପାଖରେ ଅବକାଶ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ବାପା ନିଜ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସୁଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଆମକୁ ମଣିଷ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଖବର ନେବାକୁ ଆମେ ଭୁଲିଯାଉଛେ। ପରିବାରର ଲୋକଙ୍କ ମନରେ କ’ଣ ଚାଲିଛି, ସେମାନେ କେତେ ଖୁସି କିମ୍ବା କେତେ ଦୁଃଖୀ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଆମ ପାଖରେ ସମୟ ନାହିଁ। ଅଥଚ ହଜାର ହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବରରେ ନିଜକୁ ଧନୀ ପ୍ରମାଣିତ କରିବାରେ ଆମେ ପଛାଉନାହୁଁ।
ଯେଉଁ ଘରେ ଦାମୀ ଆସବାବପତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ସେ ଘରର ସମୃଦ୍ଧିର ମୂଲ୍ୟ କ’ଣ? ଯେଉଁ ମଣିଷ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ଅର୍ଥ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମନରେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ସୁଖୀ? ଯେଉଁ ସମାଜରେ ମଣିଷ ମଣିଷର ଦୁଃଖ ବୁଝିବାକୁ ଭୁଲିଯାଏ, ସେ ସମାଜର ଉନ୍ନତିକୁ କେବଳ ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧିରେ ମାପିହେବ ନାହିଁ।
ଧନତେରସ ଅବସରରେ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା ସହିତ ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଆରାଧନା ଆମକୁ ଧନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝାଏ। ଘରର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ଶୃଙ୍ଖଳା, ପରିଶ୍ରମ, ସତ୍ଚିନ୍ତା ଓ ସଦ୍ଭାବନା ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ପରିବାର ଓ ସୁନ୍ଦର ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ। ଏହି ଦିନ ଯମଦୀପ ଦାନର ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ଜୀବନର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ କାମନାର ପ୍ରତୀକ।
ତେଣୁ ଧନତେରସକୁ କେବଳ ବଜାର ଓ ବ୍ୟବସାୟର ପର୍ବରେ ସୀମିତ ନ ରଖି ଏହାର ମୂଳ ଆଦର୍ଶକୁ ଜୀବନରେ ଆପଣାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଦିନ ଆମେ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରିବା, ପରିବାରକୁ ସମୟ ଦେବା, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ସମାଜରେ ମାନବିକତାର ଦୀପ ଜାଳିବା।
ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ, ସୁନା କିଣିଲେ ମଣିଷ ଧନୀ ହୁଏ ନାହିଁ, ମଣିଷପଣିଆ ହିଁ ତାକୁ ମହାନ କରେ। ଟଙ୍କାରେ ଔଷଧ କିଣିହେବ, କିନ୍ତୁ ସୁସ୍ଥତାର ନିଶ୍ଚିତତା ନୁହେଁ। ଦାମୀ ଶଯ୍ୟା କିଣିହେବ, କିନ୍ତୁ ନିଦ ନୁହେଁ। ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଘର ନିର୍ମାଣ କରିହେବ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ପରିବାରର ଭଲପାଇବା ଓ ଶାନ୍ତି କିଣିହେବ ନାହିଁ।
ଆସନ୍ତୁ, ଏହି ଧନତେରସରେ କେବଳ ସୁନା, ରୂପା କିମ୍ବା ବାସନକୁସନ କିଣିବାରେ ନିଜକୁ ସୀମିତ ନ ରଖିବା। ନିଜ ପାଇଁ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ, ପରିବାର ପାଇଁ ଖୁସି, ସମାଜ ପାଇଁ ସେବା ଓ ମନ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଅର୍ଜନ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେବା।
କାରଣ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ପତ୍ତି ହେଉଛି ସୁସ୍ଥ ଶରୀର, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଭଲପାଉଥିବା ପରିବାର। ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲେ ହିଁ ଜୀବନ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇପାରିବ।
ଧନତେରସର ପ୍ରକୃତ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି—ଧନ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଜୀବନକୁ ଚିହ୍ନିବା। କାରଣ ଧନ ନୁହେଁ, ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଧନ।