ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନ: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ମୂଳଦୁଆ

ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି କେବଳ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେହି କ୍ଷମତାକୁ ଜନସେବାରେ ବିନିଯୋଗ କରିବାରେ ରହିଛି। ଆଜି ଯେଉଁ ଛାତ୍ର ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରଥମ ପାହାଚ ଚଢ଼ୁଛି, ଆସନ୍ତାକାଲି ସେହି ଛାତ୍ର ଦେଶର ଶାସନ, ସମାଜ ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିପାରେ। ତେଣୁ ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନ କେବଳ ଜୟ-ପରାଜୟର ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ; ଏହା ହେଉଛି ଚରିତ୍ର, ଚିନ୍ତାଧାରା, ନୈତିକତା ଓ ନେତୃତ୍ୱର ଏକ ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା।
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ କେବଳ ପୁସ୍ତକୀୟ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣର କେନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଭବିଷ୍ୟତର ଦାୟିତ୍ୱବାନ ନାଗରିକ ଓ ନେତୃତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମଞ୍ଚ। ଏଠାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ନିଜର ଅଧିକାର, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅନସ୍ୱୀକାର୍ଯ୍ୟ। ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜର ମତ ପ୍ରକାଶ କରିବା, ଅନ୍ୟର ମତକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନେତୃତ୍ୱ ବାଛିବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ପଦପଦବୀ ହାସଲ କରିବା ନା ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ନେତୃତ୍ୱ ଗଢ଼ିବା? ଯଦି ଛାତ୍ର ରାଜନୀତି କେବଳ ବାହୁବଳ, ଅର୍ଥବଳ, ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବାଟବଣା ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ନେତୃତ୍ୱର ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ ନିଜର ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ଖୋଜିବା।
ଜଣେ ପ୍ରକୃତ ଛାତ୍ର ନେତାଙ୍କ ପରିଚୟ ତାଙ୍କ ସମର୍ଥକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିମ୍ବା ନିର୍ବାଚନୀ ବିଜୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସମସ୍ୟାକୁ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା, ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବା, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସୁସ୍ଥ ପରିବେଶ ବଜାୟ ରଖିବା ସହିତ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱର ଉଠାଇବା ହେଉଛି ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ଯେଉଁ ନେତୃତ୍ୱ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ତାହା ସାମୟିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ନେତୃତ୍ୱ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତେ, ତାହା ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ତେଣୁ ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିରେ ହିଂସା, ଧମକ, ଭଙ୍ଗାରୁଜା ଓ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଅସହିଷ୍ଣୁତାର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମତଭେଦ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ମତଭେଦକୁ ଶତ୍ରୁତାରେ ପରିଣତ କରିବା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚେତନାର ପରିପନ୍ଥୀ। ଯୁକ୍ତି, ଆଲୋଚନା, ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦ୍ଧତି ହିଁ ଛାତ୍ର ନେତୃତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ଦଳୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆକାଂକ୍ଷାର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ରଖିବା ଅନୁଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ବିଚାରଧାରାର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ରହେ, ଯୁକ୍ତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଭିନ୍ନମତକୁ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପରିବେଶ ଗଢ଼ିଉଠେ।
ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୟ ଯେତିକି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ପରାଜୟକୁ ସମ୍ମାନର ସହ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ବିଜୟୀ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ଅହଂକାରର ନୁହେଁ, ବରଂ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ପ୍ରତୀକ ହେବା ଉଚିତ୍। ସେହିପରି ପରାଜିତ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରାଜୟ ନିରାଶାର କାରଣ ନହୋଇ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଓ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ପ୍ରେରଣା ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ, ନିର୍ବାଚନ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟର ଫଳାଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ଜଣେ ମଣିଷର ନେତୃତ୍ୱ ତାଙ୍କର ସାରା ଜୀବନର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମୂଲ୍ୟାୟନ ହୁଏ।
ଏଠାରେ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ, ଶିକ୍ଷକ, ଅଭିଭାବକ ଓ ସମାଜର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ କେବଳ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସୀମିତ ନରଖି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୈତିକତା, ସହନଶୀଳତା, ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ନେତୃତ୍ୱର ଗୁଣ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଛାତ୍ର ରାଜନୀତିକୁ ସୁସ୍ଥ ଦିଗରେ ପରିଚାଳିତ କରିବା ସହିତ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ଶୈକ୍ଷିକ ପରିବେଶ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ଆଜିର ଛାତ୍ର ନେତା ଆସନ୍ତାକାଲିର ରାଜନେତା, ପ୍ରଶାସକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ କିମ୍ବା ସମାଜସେବୀ ହୋଇପାରନ୍ତି। ତେଣୁ ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚ୍ଚୋଟତା, ସେବା ମନୋଭାବ, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ମାନବିକତାର ବୀଜ ବୁଣିବାକୁ ହେବ। ଆଜି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଯେଉଁ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିବ, ଆସନ୍ତାକାଲି ତାହା ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ।
ଛାତ୍ର ନିର୍ବାଚନକୁ କେବଳ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଭାବେ ନଦେଖି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ଭାବେ ଦେଖିବାର ସମୟ ଆସିଛି। ଏହା ଏପରି ଏକ ମଞ୍ଚ ହେଉ, ଯେଉଁଠାରୁ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା, ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ଓ ଜନସେବାର ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ଯୁବପିଢ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ।
ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ—ପଦବୀ ଜଣଙ୍କୁ କ୍ଷଣିକ ପରିଚୟ ଦେଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ମାନ ଦିଏ। ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ଏକ ସଫଳତା, କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟ ଜିତିବା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ନେତୃତ୍ୱ।
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ଏପରି ଏକ ଛାତ୍ର ନେତୃତ୍ୱ ଗଢ଼ିବା, ଯାହା ଭୟ ବଦଳରେ ସାହସ, ବିଭେଦ ବଦଳରେ ଏକତା ଏବଂ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ବଦଳରେ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବାର୍ତ୍ତା ଦେବ। କାରଣ, ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ କେବଳ ନିର୍ବାଚନୀ ବିଜୟ ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସଚେତନ ନାଗରିକ, ନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ଯୁବପିଢ଼ି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।