ପୁରୁଷ! ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ଅକୁହା କାହାଣୀ, ଅସରନ୍ତି ସଂଘର୍ଷ ଓ ନୀରବ ତ୍ୟାଗର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ମହାକାବ୍ୟ। ସମାଜରେ ପୁରୁଷକୁ ସବୁବେଳେ ଶକ୍ତି, ସାହସ ଓ ଦାୟିତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ତାକୁ ପରିବାରର ମେରୁଦଣ୍ଡ, ଘରର ଛାତ ଓ ସଙ୍କଟ ସମୟର ଭରସା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଣିଷଟିର ଅନ୍ତରରେ କେତେ ଯେ ଅକୁହା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅସହାୟତା ଲୁଚି ରହିଛି, ତାହା ବୁଝିବାକୁ କେତେଜଣ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି?
ପିଲାଟିଏ ଜନ୍ମ ହେବା ପରଠାରୁ ତା’ ଉପରେ ପୁରୁଷତ୍ୱର ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବୋଝ ଲଦି ଦିଆଯାଏ। କାନ୍ଦିବାକୁ ମନା, ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ମନା, ନିଜ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଖାଣିବାକୁ ମନା। କାରଣ ତାକୁ ଶିଖାଇ ଦିଆଯାଏ ଯେ, ପୁଅମାନେ କାନ୍ଦନ୍ତି ନାହିଁ। ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ ନିଜ ଭାବନାକୁ ଲୁଚାଇବା ଶିଖିଯାଏ। ହସର ଆଢୁଆଳରେ ଲୁହକୁ ଲୁଚାଇବା ଏବଂ ନିଜ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଚାପି ରଖିବା ତା’ ଜୀବନର ଏକ ଅଭ୍ୟାସ ପାଲଟିଯାଏ।
ଜୀବନର ଦାୟିତ୍ୱ ତାକୁ କେବେ ପଚାରେ ନାହିଁ ଯେ, ତୁମେ ଥକି ଯାଇଛ କି? ବରଂ ପ୍ରତିଦିନ ନୂଆ ନୂଆ ଦାୟିତ୍ୱ ତା’ କାନ୍ଧରେ ଲଦି ହୋଇଯାଏ। ବାପାଙ୍କ ଔଷଧ, ମା’ଙ୍କ ଆଶା, ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ, ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ, ଘରଭଡ଼ା, ସଂସାରର ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭିତରେ ସେ ନିଜକୁ କେଉଁଠି ହଜାଇ ଦିଏ, ତାହା ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ। ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବାକୁ ସେ ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିନିଏ।
ଏକ ପୁରୁଷର ଜୀବନରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଡ଼ମ୍ବନା ହେଉଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତା’ ପାଇଁ କିଏ ଅଛି, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅନେକ ସମୟରେ ଅନୁତ୍ତରିତ ରହିଯାଏ। ପରିବାରର ସମସ୍ତେ ତା’ଠାରୁ ଆଶା ରଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତା’ର ମନର ଆଶା ଓ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ବୁଝିବାକୁ ସମୟ ଦିଅନ୍ତି କେତେଜଣ? ଶହେଟି ଭଲ କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ମିଳେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଭୁଲ୍ ହେଲେ ସବୁ ତ୍ୟାଗ ଓ ଅବଦାନ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲିଯାଏ।
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ପୁରୁଷର କ’ଣ ମନ ନାହିଁ? ତା’ର କ’ଣ ସ୍ୱପ୍ନ ନାହିଁ? ସେ କ’ଣ ଭଲ ପାଇବା, ସମ୍ମାନ, ସ୍ନେହ ଓ ମାନସିକ ସମର୍ଥନ ଆଶା କରେ ନାହିଁ? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରେ। କିନ୍ତୁ ସମାଜର ତଥାକଥିତ ପୁରୁଷତ୍ୱର ପରିଭାଷା ତାକୁ ନିଜ ମନର କଥା କହିବାରୁ ବାରଣ କରେ।
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କଥା ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୁରୁଷର ତ୍ୟାଗକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବାର ଅର୍ଥ ନାରୀର ସଂଘର୍ଷକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ନୁହେଁ। ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଉଭୟ ନିଜ ନିଜ ଜୀବନରେ ଅନେକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଚାପ ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରନ୍ତି। ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ପରସ୍ପରର ପରିପୂରକ। ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ସଂସାର ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଉଭୟଙ୍କ ଭାବନା, ତ୍ୟାଗ ଓ ସମ୍ମାନର ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି।
ଆଜି ସମୟ ଆସିଛି ପୁରୁଷତ୍ୱର ପୁରୁଣା ପରିଭାଷାକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାର। ପୁରୁଷ ହେବା ଅର୍ଥ ପଥର ହେବା ନୁହେଁ, କାନ୍ଦିବାକୁ ଭୁଲିଯିବା ନୁହେଁ କିମ୍ବା ସବୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଏକାକୀ ବହନ କରିବା ନୁହେଁ। ତା’ର ମଧ୍ୟ ଥକିବାର ଅଧିକାର ଅଛି, ନିଜ ଦୁଃଖ କହିବାର ଅଧିକାର ଅଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସ୍ନେହ ଓ ସହଯୋଗ ଆଶା କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି।
ପରିବାରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ଯଦି ତା’ର ନୀରବତା ପଛରେ ଲୁଚିଥିବା ଭାବନାକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତା’ର ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ତାକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାର ସୁଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ହୁଏତ ଅନେକ ଅକୁହା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆପେ ଆପେ ହାଲୁକା ହୋଇଯିବ।
ଜଣେ ପୁରୁଷର ମୂଲ୍ୟ କେବଳ ସେ ପରିବାର ପାଇଁ କେତେ ରୋଜଗାର କରୁଛି, କେତେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରୁଛି କିମ୍ବା କେତେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି, ତାହାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ତା’ର ମଧ୍ୟ ଏକ କୋମଳ ହୃଦୟ ଅଛି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱପ୍ନ ଅଛି ଓ ଅନେକ ଅକୁହା କାହାଣୀ ଅଛି।
କାରଣ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ। ତାକୁ କେବଳ ଦାୟିତ୍ୱର ଯନ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ଅନୁଭବ ଓ ଭାବନା ଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ ଭାବେ ଦେଖିବା ଶିଖିବାକୁ ହେବ।
ତା’ର ନୀରବତାକୁ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ, ତା’ର ହସ ପଛରେ ଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଷର ଛାତି ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ ଏକ ନୀରବ ମହାକାବ୍ୟ, ଯାହାକୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆଖି ନୁହେଁ, ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୃଦୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

